رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور با بيان اينكه حادثه نيروگاه هستهاي فوكوشيما يك فاجعه نبود، به مقايسه نيروگاههاي هستهاي فوكوشيما و بوشهر پرداخت و تأكيد كرد كه بر اساس دانش روز ما، اين اطمينان وجود دارد كه آنچه براي فوكوشيما اتفاق افتاده براي نيروگاه بوشهر رخ نخواهد داد.
مركز نظام ايمني هستهاي كشور يك مرجع ذيصلاح ملي است كه ماموريت حصول اطمينان از استفاده ايمن از انرژي هستهاي و منابع پرتو در كشور را با هدف حفاظت كاركنان، مردم، نسلهاي آينده و محيط زيست در برابر اثرات زيانآور پرتوها، با در نظر گرفتن دو اصل حداكثر ايمني معقول قابل دستيابي و حداقل پرتوگيري معقول قابل دستيابي عهدهدار ميباشد.
در پي بروز حادثه طبيعي زلزله در ژاپن كه منجر به ايجاد خسارت و حوادث هستهاي در نيروگاههاي اتمي اين كشور شد، مركز نظام ايمني هستهاي كشور گزارشاتي به روز در مورد وضعيت اين نيروگاهها را به منظور تنوير افكار عمومي تهيه و منتشر كرده است.
اين مركز همچنين در راستاي حصول اطمينان از ايمني و سلامت مردم به انجام اقدامات زير مبادرت ورزيد؛
- پايش مسافرين، خدمه پرواز و بار پروازهاي ژاپن- ايران جهت تشخيص آلودگي احتمالي به مواد پرتوزا
- اعمال محدوديت واردات مواد غذايي از ژاپن و لزوم اخذ مجوز ورود از مركز نظام ايمني هستهاي كشور
- پايش محيطي توسط ايستگاههاي هشدار آني نصب شده در 63 نقطه كشور
اما نكته حائز اهميت پس از وقوع حادثه نيروگاه هستهاي فوكوشيما در ژاپن اين بود كه برخي رسانههاي غربي سعي كردند با مقايسه نيروگاههاي هستهاي فوكوشيما و بوشهر، حساسيتهايي را در مورد ايمني و پيامدهاي زيستمحيطي نيروگاه بوشهر ايجاد كنند.
اين موضوع ما را بر آن داشت تا مصاحبهاي با «ناصر راستخواه» رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور درباره ايمني نيروگاه بوشهر، تفاوت نيروگاه هستهاي بوشهر با فوكوشيما و.... داشته باشيم.
* حساسيتها درباره ايمني نيروگاه بوشهر نبايد به وسواس تبديل شود
*رآكتورهاي فوكوشيما و بوشهر قابل مقايسه نيستند
رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور ميگويد كه حساسيت و علاقهمندي مردم در زمينه ايمني نيروگاه بوشهر از فرهيختگي افراد نشأت ميگيرد اما اين حساسيت نبايد به وسواس تبديل شود چرا كه نيروگاه اتمي بوشهر قابل مقايسه با نيروگاه اتمي فوكوشيما نيست.
به گفته وي خوراك خبرگزاريهاي خارجي در نگران كردن مردم است و آنها ميخواهند به گونهاي عمل كنند كه حساسيتهايي در مورد نيروگاه بوشهر ايجاد شود، ايران نيز به همين منظور اقداماتي انجام داد و دريافتهاي علمي و آخرين برآوردهاي تحليلي در زمينه نيروگاههاي ژاپن را در سايت سازمان انرژي اتمي منتشر كرده است.
* رآكتور فوكوشيما آب جوشان و رآكتور بوشهر آب تحت فشار است
رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور در گفتوگو با خبرنگار سياست خارجي خبرگزاري فارس به مقايسه نيروگاه اتمي بوشهر و نيروگاه اتمي فوكوشيما پرداخت و گفت كه نيروگاه اتمي فوكوشيما به صورت آب جوشان است به اين مفهوم كه در داخل محفظه فشار كه قلب رآكتور هم محسوب ميشود، حرارت سوختها به آب منتقل شده و بخار ايجاد ميشود و اين بخار به سمت توربينها رانده شده و توربينها ميچرخد و برق توليد ميشود و بخار در چگالنده (كندانسور) با مدار ديگري خنك ميشود كه اين مدار به آبهاي اقيانوس آرام در فوكوشيما منتقل ميشود لذا اين نيروگاه داراي دو مدار است.
وي با يادآوري اينكه در نيروگاه اتمي بوشهر از آب تحت فشار استفاده ميشود، افزود: در اين نيروگاه سه مدار داريم، مدار اول كه با سوختها در تماس است آب تحت فشار بوده و اين آب حرارت را از سوختها ميگيرد و در مدار دوم به بخار تبديل ميكند و اين سوختها با بخار در تماس نيستند، لذا فقط مدار سومي كه بخار رفته شده به سمت توربين را خنك ميكند، با محيط و دريا در تماس است.
* مسائل ايمني رآكتورهاي فوكوشيما و بوشهر متفاوت است
* آلودگي حاصل از بخار در نيروگاه بوشهر رخ نخواهد داد
راستخواه گفت: با اين تفاوت طراحي مشخص است كه در نيروگاههايي مانند فوكوشيما مسير بخار و توربين هم جزو ساختمان هستهايشان است در صورتي كه در رآكتورهايي مانند بوشهر قسمت توربين خارج از ساختمان هستهاي است يعني بخار ديگر با مواد راديواكتيو آلوده نخواهد شد. در فوكوشيما مواد راديو اكتيو ناشي از بخار به دليل اين بود كه بخار از محفظه قلب رآكتور بيرون ميآمد و در آنجا اين بخار، آلودگي هم داشت يعني آلودگيهاي اوليهاي كه حادث شد به اين دليل بود كه نشتهاي معمول در ميلههاي سوخت، با بخار مخلوط ميگرديد.
وي با بيان اينكه مسائل ايمني در رآكتورهاي فوكوشيما و بوشهر متفاوت است، توضيح داد كه ساختمان و محفظه رآكتورهايي مانند فوكوشيما بزرگتر است و زماني كه محفظهاي بزرگتر باشد ايمني آن سختتر ميباشد در صورتي كه محفظه رآكتور بوشهر كوچكتر است.
* سونامي و قطع برق حادثه فوكوشيما را رقم زد
رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور يادآور شد: نيروگاه فوكوشيما داراي سيستمهاي كافي ايمني بود، اما به دليل اينكه ژاپنيها بعد از خاموشي راكتور، برق خود را هم به دليل سونامي از دست دادند آب، محفظههاي ژنراتورهاي اضطراري را فرا گرفت و كاملاً از بين رفت بنابراين حرارتي كه در قلب رآكتور بود گرفته نشد و حادثههاي بعدي نيز به همين دليل رخ داد، يعني انفجار ناشي از هيدروژن يا ذوب سوختهايي كه بعداً اتفاق افتاد ناشي از اين بود كه نتوانستند برق مورد نياز را تامين كنند وگرنه تا مدت يكي دو ساعت رآكتور توانسته بود با استفاده از سيستمهاي اضطراري خنك كننده خود را در شرايط ايمني نگهدارد.
وي همچنين توضيح داد كه ساختار سازه رآكتورهاي فوكوشيما و بوشهر كاملاً متفاوت است، رآكتور بوشهر داراي شكل كروي است كه داراي مقاومت بيشتري است كه اين شرايط ويژگي خاصي را به اينگونه رآكتورها مخصوصاً براي بوشهر ميدهد.
* رآكتور بوشهر در زمان خود هم بسيار مقاوم ساخته شد
راستخواه گفت: رآكتور بوشهر را حتي در زمان خودش هم بسيار مقاوم ساختند، ساختمان رآكتور پس از پوشش فلزي كروي داراي پوشش ضخيم بتن ميباشد و از سازههاي خاص مقاوم در برابر زلزله براي سيستمهاي با درجه ايمني هستهاي استفاده شدهاند.
* رآكتورهاي چرنوبيل و بوشهر از نظر طراحي و نوع كار كاملاً متفاوتند
وي در خصوص تفاوت نيروگاههاي بوشهر و چرنوبيل نيز با بيان اينكه نيروگاه چرنوبيل كاملاً متفاوت بود، گفت: رآكتور بوشهر با استفاده از آب سبك يا آب معمولي كار ميكند اما در چرنوبيل از گرافيت براي كند كردن نوترون استفاده ميشد. علاوه بر اين در كنترل رآكتور بين رآكتورهايي كه با آب كار ميكنند و رآكتورهايي كه با ذغال يا گرافيت كار ميكنند، تفاوت وجود دارد. قدرت رآكتور با رآكتيويته كنترل ميشود كه اگر رآكتيويته مثبت باشد باعث ميشود فعل و انفعالات زنجيرهاي زيادتر و مستدامتر شود و وقتي اتفاقي ميافتد و رآكتور از كنترل خارج ميشود گرافيت كمك ميكند كه رآكتيويته مثبت داشته باشيم بنابراين طراحي آن كاملاً با طراحي رآكتورهايي كه با آب كار ميكند متفاوت است.
راستخواه خاطرنشان كرد كه اگر به طور مثال در نيروگاه چرنوبيل اپراتوري تصميم بگيرد كه در قدرت كم، برق گرفتن از رآكتور را تست كند وقتي كه توربينها از مدار خارج ميشوند و رآكتور ميخواهد خاموش شود، اگر خاموش نشود اثري به نام نوسان زينان در رآكتور به وجود ميآيد و موجب ميشود كه رآكتيويته رآكتور مثبت شود، در محاورت كربن يك دفعه رآكتور را غير قابل كنترل كرده و بعد باعث ميشود كه گرافيت هم آتش بگيرد و بخشي از سوخت قلب رآكتور همواره با انفجار به بيرون پرتاب ميشود، اين شرايط هم از نظر طراحي و هم از نظر نوع كار كه به حادثه منجر شد، كاملاً با بوشهر متفاوت است.
* بروز سونامي در خليج فارس تقريبا منتفي است
راستخواه در عين حال خاطرنشان كرد: در بوشهر شانس وقوع سونامي همانند ژاپن وجود ندارد چون خليج فارس يك درياي كم عمق است و براي درياي كم عمق انتظار موج 7 - 8 متري نيست ولي اينكه ميتواند چنين اتفاقي بيفتد بايد گفت قدرت خداوند به مراتب بالاتر از قدرت تصور ما است ولي تقريبا بروز سونامي در خليج فارس منتفي است.
* تلفيق تكنولوژي آلماني و روسي در نيروگاه بوشهر ضعف نيست
رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور در خصوص انتشار برخي اخبار مبني بر اينكه نقطه ضعف نيروگاه بوشهر در اين است كه تكنولوژي روسي و آلماني در آن با هم تركيب شده است، گفت: چه ضعفي ممكن است در مورد تلفيق تكنولوژي آلماني با روسي باشد؟ هم روسها و هم آلمانها نيروگاهساز هستند و اگر رآكتورهاي آلمانها از نظر ايمني قوي باشند پس اين بايد به طراحي بوشهر هم كمك كرده باشد. استانداردهاي هستهاي روسيه پس از حادثه چرنوبيل بسيار توسعه پيدا كرد و سختگيرانهتر شده است.
* نيروگاه بوشهر از هم نسلهاي خود پيشرفتهتر است
* روسها در طراحيهاي جديد تكنولوژي بوشهر را ملاك عمل قرار دادهاند
وي در خصوص اينكه رآكتور بوشهر طراحي سي سال قبل را دارد و در حال حاضر چگونه ميتوان اين ضعف را جبران كرد؟ اظهار داشت: وقتي روسها آمدند تا اين نيروگاه را بهينه كنند، استانداردهاي روز را به كار گرفتند. بوشهر حتي از نيروگاههاي همسن خود كه در آلمان كار ميكنند هم پيشرفتهتر است يعني روسها موارد ايمني آژانس را در آن به كار گرفتند و جالب است بدانيد در طراحيهاي جديد روسها تكنولوژي كه در بوشهر به كار گرفته شده ملاك عمل قرار گرفته است.
* براي ايمني نيروگاه بوشهر تمهيدات لازم در نظر گرفته شده است
وي در خصوص اينكه چگونه ميتوانيد به مردم در مورد ايمني نيروگاه بوشهر اطمينان دهيد؟ گفت: ايمني يك اطمينان است به طور مثال هر فردي در هواي سرد با پوشيدن لباس گرم پوشش خود را رعايت ميكند اما چقدر مطمئن خواهد بود كه مريض نخواهد شد، اگر ميخواهد مريض نشود بايد چه كار كند، آيا ميبايست از اتاق بيرون نرود يا با كسي تماس نگيرد و كار نكند؟ آيا ميتوانيد هميشه به خودتان اين اطمينان را بدهيد كه غذايي كه ميخوريد هيچ ميكروبي در آن نيست و آيا هر ماشيني كه شما سوارش ميشويد ميتواند هميشه سالم باشد؟ بنابراين ما هم در مورد ايمني نيروگاه بوشهر تميهداتي به كار گرفتيم همانند تمهيداتي كه در نيروگاه ژاپن به كار گرفته شد اما اين مسئله صحت ندارد كه چون رآكتور فوكوشيما قديمي بود اين اتفاق رخ داد.
رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور گفت: ژاپنيها موردي را كه پيشبيني نميكردند برايشان اتفاق افتاد، آنها سونامي 9 متري را پيشبيني كرده بودند ولي سونامي 11متري براي آنها اتفاق افتاد لذا قطعاً در طراحيهاي رآكتورهاي بعدي سونامي بالاتر را هم پيشبيني ميكند. بر اين اساس بايد گفت كه ايمني حدي ندارد.
* آنچه براي رآكتور فوكوشيما اتفاق افتاد، براي بوشهر رخ نخواهد داد
وي افزود: در مورد رآكتور بوشهر تمام اتفاقات ثبت شده در تاريخ و پيش بيني زلزله بر اساس گسلهاي موجود مد نظر قرار گرفته و شرايط طراحي تعيين شده است، همانطور كه براي انتخاب يك سايت براي تاسيسات هستهاي چنين كاري را انجام ميدهند. بر اساس دانش روز ما اين اطمينان وجود دارد كه آنچه براي فوكوشيما اتفاق افتاده براي نيروگاه بوشهر رخ نخواهد داد اما اينكه از اين حادثه ما خيالمان راحت باشند، اينطور نيست.
* حادثه فوكوشيما منجر به بازنگري مسائل ايمني خواهد شد
وي با بيان اينكه حادثه فوكوشيما منجر به بازنگري مسائل ايمني ميشود، افزود: حادثه چرنوبيل و حادثه رآكتور آمريكا (TMI) از نظر فني بر نيروگاههاي ديگر تاثير داشت، اين حوادث منجر ميشود كه سيستمهاي نيروگاههاي ديگر نيز بهينهسازي شود و در طراحيهاي بعدي موارد ايمني جديد را لحاظ ميكنند. از نقطه نظر ايمني هستهاي يك حادثه هستهاي در يك نقطه، يك حادثه هستهاي در تمام نقاط دنيا است.
* آيا رآكتورها براي هميشه خاموش خواهند شد؟
* تجزيه و تحليل حادثه فوكوشيما 4 سال به طول ميانجامد
راستخواه با بيان اينكه نزديك 440 رآكتور در دنيا وجود دارد، پرسيد آيا وقتي حادثه فوكوشيما رخ داد، همه اين رآكتورها خاموش ميشوند؟ و در ادامه گفت: برخي محافظهكاران رآكتورهاي خود را خاموش كردند و برخي رآكتورهايشان هنوز روشن است اما آيا اين رآكتورها براي هميشه خاموش خواهند شد؟ و آيا همان لحظه ميتوانند درسهاي گرفته شده را بر روي رآكتورهاي خود اعمال كنند؟ نزديك يكسال و اندي طول خواهد كشيد تا ما بتوانيم حادثه فوكوشيما را تحليل كنيم و يكسال و اندي ديگر نيز طول ميكشد تا خوب بفهميم كه آن معيارهاي جديد را بدست بياوريم، در تمام دنيا بدين صورت است و در آژانس كه بسيار هم محافظه كارانه نسبت به معيارهاي ايمني عمل ميكنند حدود 3 تا 4 سال طول ميكشد كه اين موارد لحاظ شود.
* حادثه نيروگاه هستهاي فوكوشيما فاجعه نبود
وي با تأكيد بر اينكه حادثه ژاپن يك فاجعه از نظر زلزله و سونامي بود، گفت: اگر اينگونه نگاه كنيم به اين وضع در نيروگاه هستهاي فوكوشيما فاجعه صورت نگرفت.
راستخواه با اشاره به آمار 27 هزار نفري كشته و مفقودي در پي زلزله و سونامي در ژاپن يادآور شد: چند شهر ژاپن كاملاً از بين رفت ولي از نيروگاه اتميشان حادثهاي نداشتند. ما نيروگاه هستهاي فوكوشيما در ژاپن را يك فاجعه نميدانيم.
* اطمينان داريم نيروگاه بوشهر ايمن است
وي گفت: آيا كشورها توانستهاند هواپيمايي را طراحي كنند كه براي آن هيچ اتفاقي رخ نداده باشد؟ و يا اينكه معيارهايي وجود دارد ماشينها افرادشان را محافظت كنند؟ پس نيروگاهها هم قابليت كاركرد يك صنعت را دارند.
راستخواه اضافه كرد: در مورد نيروگاه بوشهر هم تا جايي كه ممكن بوده تمهيداتي براي ايمني بوشهر انجام شده و ما اين اطمينان را داريم كه اين نيروگاه ايمن است.
* ايران براي شفافسازي خواستار نظارت آژانس بر نيروگاه بوشهر شد
رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور در خصوص نحوه نظارت مركز نظام ايمني و آژانس از نيروگاه بوشهر نيز گفت: نظام ايمني از ابتداي ساخت نيروگاه بوشهر در مراحل مختلف منجمله براي صدور پروانه و مجوز دخالت داشت و از نظر قانون ما نيازي نداريم كه آژانس بر اين موضوع نظارت كند و اين وظيفه نظام ايمني هر كشوري است كه مجوزها را صادر كند ولي ايران براي شفافسازي، خواست كه آژانس بر مدارك بررسي ايمني اوليه بوشهر هم مطالعاتي داشته باشد.
وي يادآور شد كه اين مسئله براي حمل سوخت و سوختگذاري نيروگاه بوشهر هم صدق ميكند.
* بازرسي مجدد سوختها در رآكتور بوشهر براي ايمني اتخاذ شد
وي گفت: ممكن است مواردي رخ دهد كه ما مطالعاتمان را بيشتر كنيم؛ حتي ممكن است كه اين مطالعات يا بازرسيها منجر به تاخيراتي در بهرهبرداري نيروگاه بوشهر شود اما اين بدين معنا نيست كه ما نميخواهيم اين نيروگاه زودتر به بهرهبرداري برسد. هماهنگي كاملي در كشور وجود دارد كه ارزيابي و تشخيص داده ميشود كه به خاطر مورد ايمني كه به وجود آمده بايد تست يا آناليز ديگري روي آن مورد انجام گيرد بنابراين ممكن است تاخيري هم باشد ولي اين تاخير به نفع كشور است تا با اطمينان بيشتر كار را جلو ببريم، بازرسي مجدد سوختها در رآكتور بوشهر هم به خاطر همين مورد بود و اين تصميم براي ايمني گرفته شده و يك تصميم جامع از سوي كشور است.
* زمانهاي اعلام شده براي بهرهبرداري نيروگاه بوشهر معقولانه است
رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور خاطرنشان كرد: مراحل راهاندازي نيروگاه هستهاي كه معمولا بيش از يكسال بطول ميانجامد.
وي در خصوص آزمايشات پيش از بهرهبرداري نيز گفت: سيستم مدار اول رآكتور با فشار بيشتر از شرايط كاري تست ميشود كه معمولاً در آب بندي تجهيزات نقايصي ملاحظه ميشود كه اصلاح و كار ادامه پيدا ميكند تا در شرايط عادي از اطمينان كافي برخودار باشد. اين تستها بايد يك به يك و با حوصله تمام انجام گيرد و قطعاً همه مردم و ما منتظر بهرهبرداري نيروگاه بوشهر هستيم ولي اصلا نميخواهيم در اين زمينه شتاب كنيم، در اين مورد زمانهايي كه مسئولين اعلام كردند معقولانه بوده و اميدوارم كه انجام اين كار در زمان تعيين شده صورت گيرد.
* استاكسنت تاثيري بر روند بهرهبرداري نيروگاه بوشهر نداشت
وي در خصوص تاثيرپذيري نيروگاه بوشهر از ويروس استاكس نت نيز يادآور شد: چيزي كه هم از طرف روسيه و هم از طرف آژانس اعلام شده اين است كه استاكسنت هيچ تاثيري در روند بهرهبرداري نيروگاه بوشهر نداشته است.
* تشكيل كميتهاي مشورتي براي بررسي حادثه فوكوشيما در سازمان انرژي اتمي
رئيس مركز نظام ايمني هستهاي كشور در پايان همچنين يادآور شد كه كميتهاي مشورتي به دستور رئيس سازمان انرژي اتمي با حضور دانشگاهيان و بخشهاي تحقيقاتي پژوهشي با كمك نمايندگي ايران در وين براي بررسي حادثه فوكوشيما و موارد ايمني كه در كشور است، تشكيل شده تا مطالعات محيطي و مطالعات ايمني را در كشور بالا ببريم و اگر در سطح فرهيختگان كشور نيز كساني علاقهمند باشند و بخواهند در اين زمينه كمك كنند، استقبال ميكنيم.
