مجلس قانونگذاری ایران در تعامل با دولت و با هدف تصویب لایحه هدفمند كردن یارانهها، گامهای بلندی برداشت و این لایحه را آماده كرد. این روزها كه احتمال اجرایی شدن مفاد این لایحه افزایش چشمگیری پیدا كرده است، داوری درباره پیامدهای نیك و بد آن نیز رشد یافته و از سطح نخبگان عبور و به بحثی جدی در میان خانوادهها، پیشهوران، تولیدكنندگان و غیره تبدیل شده است.
نمایندگان مجلس و همچنین مسوولان دولتی نیز در صف اول بحثها در این باره قرار دارند و هركدام بنا بر درك خود، از پیامدهای این لایحه نكاتی را یادآور میشوند. روز گذشته در نماز جمعه پایتخت، علاوه بر امام جمعه، سخنران پیش از خطبههای نماز نیز درباره این موضوع داوری و پیشنهاد دادند. در میان همه نكاتی كه غلامرضا مصباحیمقدم بهعنوان رییس كمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی و از مطلعترین افراد درباره جزئیات این لایحه در نماز جمعه تهران بیان كرد، یك نكته كلیدی وجود داشت. او گفت: «... من خیلی شفاف عرض میكنم، اینطور نیست كه خیال كنید از این راه (پرداخت نقدی یارانه) یك زندگی مرفهی برای مردم تامین میشود. بلكه بخشی از هزینههایی كه ایجاد میشود، جبران خواهد شد و من عامیانه میگویم، در این راستا حلوا تقسیم نمیشود...» در میان همه داوریها و اظهارنظرهایی كه در هفتههای اخیر درباره پیامدهای اجرایی شدن این لایحه انجام شده است، مصباحیمقدم كه از آگاهترین افراد نسبت به این موضوع است، صادقانهتر و صمیمانهتر است.
واقعیت نیز دستكم در كوتاهمدت همین است و این كار تلخیهای خاص خود را بر زندگی مردم بر جای خواهد گذاشت. بیان نكردن ابعاد این تلخی و یكسره از شیرینیها گفتن به ویژه توسط اعضای ارشد دولت، خطری است كه میتواند دردسرهای جدی درست كند. شهروندان ایرانی در هر كسب و پیشه و در هر سطح از زندگی مادی، باید نسبت به پیامدهای تلخ اجرای این لایحه اطلاع كافی و لازم داشته باشند تا با شوكهای عجیب و غریب مواجه نشوند.
اگر اصرار داریم كه این لایحه تاثیرگذارترین لایحهای است كه در ۳ دهه گذشته تهیه و آماده اجرا شده است، باید به همان نسبت نیز به مردم اطلاعات دقیق، شفاف و قابلفهم ارائه شود. بیان این نكات كه با اجرای این لایحه، ساختار تولید ایران تحول پیدا میكند، تورم ساختاری از میان میرود و ... لازم است، اما كافی نیست. شهروندان ایرانی میخواهند بدانند در امر نخستین، قبضهای آب و برق ارائهشده از طرف دو غول انحصاری دولتی برای آنها چقدر تفاوت پرداخت دارند و چقدر از این مابهالتفاوت را دولت میخواهد جبران كند.
شهروندان علاقه دارند بدانند پس از اجرای این لایحه، نرخ كرایه تاكسی در پایتخت و در دیگر شهرها چه میزان تفاوت پیدا میكند و دولت چقدر از این رقم را به آنها میدهد تا به قول آقای مصباحیمقدم «بخشی از هزینههایی را كه ایجاد میشود جبران كند» پرسش شهروندان همین تفاوت قیمتها است و فایدههای بلندمدت را دستكم در كوتاهمدت باور نخواهند كرد. پرسش شهروندان این است كه آیا جزو خانوادههایی هستند كه یارانه نقدی میگیرند و در این صورت چقدر؟ این پرسشها را جدی بگیریم.
محمدصادق جنان صفت
